هر چه قدر هم بخواهیم در بی کیفیتی فضای آموزش اغراق کنیم، باز هم‌ واقعیت از آن بدتر است.
به قلم دکتر عباس سقایی
به بهانه شروع سال تحصیلی، فقط چند دقیقه به کیفیت آموزش بیاندیشیم.
مسئله اصلی که در حال حاضر با آن درگیر هستیم، کمیت آموزش نیست. بلکه‌ کیفیت آموزشی است که در سطوح و سنین مختلف ارائه می‌گردد. اگر بخواهیم در مورد آینده کشورمان کاری انجام دهیم، باید به موضوع کیفیت آموزش به طور جدی بپردازیم. فقط طرح چند سوال برای درک شرایط کافی است.
مهم‌ترین سوال این است که چه مهارت‌ها، دانش و بینشی را در فضای آموزش به دانش آموزان و دانشجویان باید منتقل کنیم؟‌ مطالبی که دانش آموزان ۲۰ یا ۳۰ سال آینده به آن نیاز دارند چیست؟ و چقدر از آنها ارائه می‌شود؟ مطالب ارائه شده حتی نمی‌تواند نیازهای حال را برآورد کند، چه برسد به نیازهای آینده!
بیشتر مطالبی که آموزش می‌دهیم‌، در حوزه دانش هستند و اصولا سیستم‌های آموزشی ما، به ندرت مهارت‌ها را افزایش می‌دهند. مهارت‌هایی که بتوانند توانمندی ایجاد کنند. توانایی توسعه زندگی بهتر، زندگی‌ای که منجر به موفقیت‌های فردی و اجتماعی شود، زندگی‌ای که در آن موفقیت در بستری از ارزش‌های انسانی شکل بگیرد. چقدر تحقق این توانمندی‌ها را در سیستم‌های آموزشی ما می‌بینید؟
احتمالا همه ما خاطراتی داریم از معلم‌هایی که باعث شدند افراد درس خواندن را فراموش کنند. اساتیدی که خود موضوع مورد تدریس را نمی‌دانند و آن را سال‌ها است که تدریس می‌کنند و انگیزه یادگیری را از بین می‌برند.
پروژه‌های دانشگاهی که تاثیری برای جامعه و صنعت به همراه ندارد و سال‌ها است که تکرار می‌شوند.
یکی از وظایف اصلی آموزش، علاوه بر دانش و مهارت، تغییر بینش است. آموزش باید بتواند نگرش ما را تغییر دهد. چقدر این هدف را در سیستم‌های آموزشیمان می‌بینید؟
من فکر می‌کنم ‌اصولا ما نه تنها در اثر بخشی (دستیابی به اهداف) مشکل داریم، بلکه در موضوع کارایی (یعنی منابع صرف شده) هم مشکلات جدی داریم‌. هزینه‌های بسیار زیادی را متحمل می‌شویم و در نهایت نتیجه قابل توجهی هم نمی‌گیریم. متاسفانه علاوه بر هزینه‌هایی که الان می‌پردازیم، آینده نیز هزینه‌های بی کیفیتی سیستم‌های آموزشی ما را پرداخت خواهند کرد.
هزینه‌ها، زمان صرف شده و فرصت‌های از دست رفته را یک سمت قرار دهید و آنچه که به دست می‌آوریم را در سمت دیگر، چقدر احساس رضایت می‌کنیم؟
شاید با اغراق بگوییم ولی واقعیت خیلی شبیه همین چیزی است که به نظر اغراق می‌رسد.